علی‌اکبر بنی‌اسدی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با تشریح وضعیت گردشگری استان سمنان، اظهار کرد: سمنان از تنوع کم‌نظیری از ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی، فرهنگی، مذهبی، روستایی، عشایری و ماجراجویانه برخوردار است، از کویر و مناطق طبیعی جنوب استان تا جنگل و مناطق کوهستانی شمال، از کاروانسراهای تاریخی و بافت‌های شهری تا میراث معنوی و فرهنگی، مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها در این استان وجود دارد که می‌تواند پایه شکل‌گیری یک مقصد رقابت‌پذیر گردشگری باشد.
او افزود: با این حال، باید میان «داشتن جاذبه» و «داشتن مقصد گردشگری» تمایز قائل شد، مقصد زمانی شکل می‌گیرد که جاذبه در کنار خدمات، دسترسی، روایت، تجربه، اقامت، بازاریابی، جامعه محلی و نظام مدیریت مقصد قرار گیرد.
این پژوهشگر گردشگری ادامه داد: سمنان امروز در مرحله گذار از «استان دارای جاذبه» به «استان دارای مقصدهای رقابت‌پذیر گردشگری» قرار دارد و تحقق این گذار، بیش از هر چیز به برنامه‌ریزی بلندمدت، مدیریت یکپارچه و بازتعریف مدل توسعه گردشگری نیازمند است.
مسئله سمنان «تردد» نیست، تبدیل تردد به تجربه و ماندگاری است
بنی‌اسدی با اشاره به قرار گرفتن سمنان در مسیر پرتردد تهران ـ مشهد، تصریح کرد: باید میان تردد و گردشگری تفاوت قائل شویم، عبور تعداد زیادی از مسافران از یک استان، الزاما به معنای رونق گردشگری آن استان نیست.
او گفت: سمنان در مسیر یکی از مهم‌ترین جریان‌های سفر کشور قرار گرفته و بر اساس آمارهای مورد اشاره، سالانه بیش از ۱۸ میلیون زائر رضوی از این محور عبور می‌کنند، بنابراین این جریان عظیم سفر، یک ظرفیت بالقوه مهم برای اقتصاد گردشگری استان است، اما مسئله اصلی این است که چه میزان از این تردد به توقف، بازدید، اقامت، تجربه و در نهایت هزینه‌کرد گردشگری در داخل استان تبدیل می‌شود.
این پژوهشگر افزود: برای حل این مسئله، باید برای مسافر «دلیل توقف» ایجاد کرد. این دلیل می‌تواند یک تجربه غذایی، بازارچه صنایع‌دستی، رویداد فرهنگی، تور کوتاه، مسیر شهری، موزه تعاملی، تجربه کویری یا حتی یک برنامه چندساعته برای شناخت تاریخ و فرهنگ سمنان باشد.
وی تاکید کرد: باید بتوانیم توقف را به تجربه، تجربه را به اقامت و اقامت را به ارزش اقتصادی برای مقصد تبدیل کنیم.
موانع توسعه گردشگری؛ از اقتصاد و زیرساخت تا حکمرانی مقصد
بنی‌اسدی درباره مهم‌ترین موانع توسعه گردشگری سمنان اظهار کرد: موانع را باید در چند سطح اقتصادی، زیرساختی و مدیریتی بررسی کرد. تورم و افزایش هزینه‌های سفر، قدرت خرید خانوارها و امکان برنامه‌ریزی برای سفر را تحت تأثیر قرار داده و در حوزه سرمایه‌گذاری نیز افزایش هزینه ساخت و تجهیز تأسیسات گردشگری، ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش داده است.
او ادامه داد: در برخی مقاصد استان نیز همچنان به توسعه خدمات اقامتی و پذیرایی، حمل‌ونقل گردشگری، تابلوهای راهنما، سرویس‌های بهداشتی، مراکز اطلاع‌رسانی و زیرساخت‌های دیجیتال نیاز داریم.
این پژوهشگر گردشگری، در عین حال، موانع مدیریتی و نهادی را از مسائل مهم‌تر دانست و گفت: گردشگری یک فعالیت کاملا بین‌بخشی است و شهرداری، میراث‌فرهنگی، راه و شهرسازی، محیط زیست، حمل‌ونقل، دانشگاه، بخش‌خصوصی، جامعه محلی و دستگاه‌های فرهنگی، هر کدام بخشی از زنجیره مقصد را در اختیار دارند.
بنی‌اسدی تصریح کرد: اگر این قطعات به یک برنامه مشترک متصل نشوند، ممکن است هر دستگاه وظیفه خود را انجام دهد، اما مقصد به صورت یکپارچه توسعه پیدا نخواهد کرد. بنابراین، یکی از الزامات اساسی توسعه گردشگری سمنان، حرکت به سمت حکمرانی و مدیریت یکپارچه مقصد است.
همه مسائل گردشگری را نباید به عوامل بیرونی نسبت داد
او درباره تأثیر تورم، نرخ ارز، تحریم‌ها و شرایط بین‌المللی بر گردشگری نیز گفت: گردشگری به طور مستقیم از شرایط اقتصادی و بین‌المللی اثر می‌پذیرد، افزایش هزینه حمل‌ونقل، اقامت، غذا و خدمات گردشگری می‌تواند سفر داخلی را برای بخشی از خانوارها دشوارتر کند.
این پژوهشگر افزود: نرخ ارز نیز آثار دوگانه‌ای دارد، افزایش نرخ ارز می‌تواند هزینه سفر خارجی برای ایرانیان را افزایش دهد و بخشی از تقاضا را به سمت سفر داخلی سوق دهد، اما از سوی دیگر بی‌ثباتی اقتصادی و محدودیت‌های بین‌المللی می‌تواند بر گردشگری ورودی و تصمیم سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد.
بنی‌اسدی با تاکید بر ضرورت توجه همزمان به عوامل بیرونی و درونی اظهار کرد: نباید همه مسائل گردشگری را به شرایط بیرونی نسبت داد. بخشی از چالش‌ها در درون مقصد شکل می‌گیرد، از کیفیت خدمات و برندینگ گرفته تا بسته‌بندی محصول، آموزش نیروی‌انسانی، هماهنگی دستگاه‌ها و نحوه روایت ظرفیت‌های گردشگری.
سمنان؛ استانی با ظرفیت طراحی محصولات ترکیبی گردشگری
این پژوهشگر گردشگری، تنوع جغرافیایی و فرهنگی را یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های مغفول سمنان دانست و گفت: در یک محدوده جغرافیایی، مجموعه‌ای از کویر، کوهستان، جنگل، شهر تاریخی، روستا، مناطق عشایری، کاروانسراها و میراث‌فرهنگی و معنوی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و همین تنوع امکان طراحی محصولات ترکیبی گردشگری را فراهم می‌کند.
او افزود: یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم استان، گردشگری میراث و روایت است. بسیاری از بناهای تاریخی زمانی برای گردشگر معنا پیدا می‌کنند که داستان و روایت داشته باشند. گردشگر امروز می‌خواهد بداند چه اتفاقی در آن مکان رخ داده، چه کسانی در آن زیسته‌اند، سبک زندگی آنها چگونه بوده، آب چگونه تأمین می‌شده و آن مکان چه نقشی در حیات اجتماعی مردم داشته است.
بنی‌اسدی، گردشگری جاده‌ای، کمپر، روستایی، غذا، شبانه، نجومی، ورزشی و تجربه‌محور را از دیگر ظرفیت‌هایی برشمرد که می‌تواند سبد محصولات گردشگری سمنان را متنوع کند.
فناوری و هوش مصنوعی؛ زیرساخت جدید مدیریت تجربه گردشگر
او درباره نقش فناوری در آینده گردشگری سمنان اظهار کرد: فناوری دیگر بخشی از زیرساخت جدید مقصد محسوب می‌شود.
این پژوهشگر ادامه داد: گردشگر امروز پیش از حرکت جست‌وجو می‌کند، مقصد را در فضای دیجیتال بررسی می‌کند، مسیر انتخاب می‌کند، اقامتگاه‌ها را مقایسه می‌کند و حتی می‌تواند برنامه سفر خود را با ابزارهای هوش‌مصنوعی طراحی کند. بنابراین، سمنان باید از معرفی ساده جاذبه‌ها به سمت مدیریت هوشمند تجربه گردشگر حرکت کند.
بنی‌اسدی افزود: می‌توان تصور کرد گردشگر هنگام ورود به سمنان، از یک دستیار هوشمند گردشگری استفاده کند که براساس زمان در اختیار، علایق، سن، بودجه و وسیله نقلیه، برنامه‌ای شخصی‌سازی‌شده در اختیار او قرار دهد؛ از مسیر سه‌ساعته تاریخی و خانوادگی گرفته تا مسیر غذا و بازار یا گردشگری میراث آب.
او تصریح کرد: در سطح مدیریت مقصد نیز داده‌های گردشگری می‌توانند مشخص کنند گردشگر از کجا وارد استان شده، کجا توقف کرده، چه مدت اقامت داشته، چه خدماتی مصرف کرده و کدام جاذبه‌ها کمتر دیده شده‌اند. در آینده، بخش مهمی از رقابت میان مقصدها بر سر داده و کیفیت تجربه شکل خواهد گرفت.
هویت گردشگری شهرستان‌های سمنان باید در یک روایت واحد تعریف شود
این پژوهشگر در تشریح ظرفیت‌های شهرستان‌های استان گفت: سمنان را نمی‌توان با یک جاذبه یا تصویر واحد معرفی کرد، مزیت اصلی استان، تنوع ظرفیت‌هایی است که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
او ادامه داد: در شهرستان سمنان، هویت تاریخی شهر، بافت تاریخی، بازار، بناهای ارزشمند و «میراث آب» می‌تواند از محورهای اصلی معرفی باشد. در شاهرود، ترکیب کم‌نظیر کویر و جنگل و ظرفیت‌های طبیعی و روستاهای گردشگری، یک مزیت مهم به شمار می‌رود.
بنی‌اسدی افزود: دامغان با پیشینه تمدنی، آثار تاریخی، تپه حصار و مسجد تاریخانه ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های گردشگری تمدنی استان را دارد. گرمسار نیز با کویر، معادن نمک و ظرفیت‌های گردشگری طبیعی و صنعتی می‌تواند هویت متمایزی در گردشگری کویری و ژئوتوریسم ایجاد کند.
او گفت: در مهدی‌شهر، طبیعت کوهستانی، فرهنگ عشایری و روستاهای شاخص، ظرفیت مهمی برای گردشگری طبیعت و جامعه‌محور است، سرخه نیز با میراث تاریخی، ظرفیت‌های کویری و عناصر مرتبط با آب و چشمه‌ها می‌تواند هویت گردشگری مشخصی پیدا کند.
این پژوهشگر گردشگری ادامه داد: در آرادان، ترکیب میراث‌تاریخی، طبیعت کویری و قرارگیری در مسیر ارتباطی کشور، زمینه مناسبی برای گردشگری مسیر و توقفگاهی فراهم می‌کند و میامی نیز با قرارگیری در مسیر تاریخی جاده ابریشم، کاروانسراها، طبیعت و روستاهای هدف گردشگری، ظرفیت مهمی برای احیای مفهوم سفر در مسیر و گردشگری جاده‌ای دارد.
هر شهرستان باید روایت خود را داشته باشد، همه روایت‌ها زیر یک چتر واحد
بنی‌اسدی تاکید کرد: نباید برای همه شهرستان‌های سمنان یک نسخه واحد برندسازی کرد. هر شهرستان باید هویت و روایت اختصاصی خود را پیدا کند و در عین حال، همه این روایت‌ها باید زیر چتر یک برند واحد برای استان قرار گیرند.
او گفت: می‌توان زنجیره‌ای از روایت‌ها را از تمدن، آب و تاریخ تا کویر، طبیعت، روستا، فرهنگ و جاده ابریشم طراحی کرد و هر شهرستان را به عنوان یک ایستگاه از این روایت بزرگ معرفی کرد.
این پژوهشگر افزود: برای ورود به بازار ملی و بین‌المللی نیز صرفا بروشور، تابلو و تبلیغات سنتی کافی نیست. برای هر جاذبه باید شناسنامه برند گردشگری شامل هویت، داستان، مزیت رقابتی، مخاطب هدف، تجربه قابل ارائه و محصول گردشگری تعریف شود و سپس با تولید محتوای حرفه‌ای چندزبانه، استفاده از فناوری و هوش مصنوعی، رسانه‌های دیجیتال، طراحی مسیرهای گردشگری، آموزش جامعه محلی، توسعه زیرساخت و حضور هدفمند در نمایشگاه‌ها و شبکه‌های بین‌المللی، این برندها را معرفی کرد.
از شمارش گردشگر به سنجش ارزش اقتصادی سفر
بنی‌اسدی با تاکید بر ضرورت بازتعریف شاخص‌های ارزیابی عملکرد گردشگری اظهار کرد: گردشگری زمانی می‌تواند به پیشران اقتصادی استان تبدیل شود که زنجیره ارزش آن در داخل استان شکل بگیرد.
او توضیح داد: گردشگر نباید فقط اتاق هتل خریداری کند، بلکه حمل‌ونقل، غذا، صنایع‌دستی، رویداد، تور، فروشگاه محلی، محصولات روستایی و خدمات فرهنگی و تفریحی نیز باید از حضور او منتفع شوند.
این پژوهشگر ادامه داد: به همین دلیل، نباید موفقیت گردشگری را با تعداد ورود گردشگران اندازه‌گیری کرد، مدت اقامت، میزان هزینه‌کرد، توزیع درآمد میان جامعه محلی، نرخ بازگشت گردشگر و میزان رضایت گردشگر نیز باید در نظام ارزیابی مقصد مورد توجه قرار گیرد.
او خاطرنشان کرد: اگر گردشگر وارد استان شود، اما ارزش اقتصادی سفر او خارج از استان ایجاد شود، تعداد بالای ورود به تنهایی نمی‌تواند بیانگر موفقیت گردشگری باشد.
پنج پروژه پیشران برای بازآرایی گردشگری سمنان
بنی‌اسدی درباره اقدامات عملی برای توسعه گردشگری استان گفت: به جای تعریف ده‌ها برنامه پراکنده، باید چند پروژه مشخص، قابل اندازه‌گیری و پیشران تعریف شود.
او نخستین گام را شکل‌گیری برند و روایت واحد گردشگری سمنان دانست و گفت: پس از آن باید مسیرهای گردشگری مشخص طراحی و بسته‌بندی شوند تا گردشگر بداند برای یک روز، دو روز یا یک هفته چه برنامه‌ای می‌تواند داشته باشد.
این پژوهشگر افزود: مسئله ماندگاری باید از طریق طراحی تجربه حل شود، نه تبلیغات، سرمایه‌گذاری خصوصی نیز باید تسهیل و پروژه‌ها براساس مطالعات بازار و امکان‌سنجی واقعی تعریف شوند.
وی آموزش نیروی انسانی و جامعه محلی را نیز ضروری دانست و گفت: کیفیت تجربه گردشگر تا حد زیادی به رفتار و مهارت ارائه‌دهندگان خدمات وابسته است و در نهایت باید نظام مدیریت مقصدی شکل بگیرد که دستگاه‌های مختلف را حول اهداف مشترک قرار دهد.
گردشگری سمنان؛ از «جاذبه‌محوری» به «تجربه‌محوری»
بنی‌اسدی در جمع‌بندی چشم‌انداز گردشگری سمنان گفت: آینده گردشگری استان در گرو یک تغییر بنیادین در نگاه است، اینکه از «استان محل عبور» به «استان مقصد» تبدیل شویم.
او افزود: سمنان ظرفیت‌های فراوانی دارد، اما امروز بیش از آنکه به جاذبه‌های جدید نیاز داشته باشد، به روایت درست، محصول گردشگری، تجربه ماندگار، زیرساخت مناسب و مدیریت یکپارچه نیازمند است.
این پژوهشگر گردشگری تاکید کرد: آینده گردشگری استان سمنان در عبور از جاذبه‌محوری به تجربه‌محوری است، گردشگر نباید فقط برای دیدن یک بنا یا منظره وارد شهرستان شود، بلکه باید برای زندگی‌کردن یک تجربه، شنیدن یک روایت، چشیدن یک طعم، شناخت یک فرهنگ و لمس یک تاریخ سفر کند.
بنی‌اسدی در پایان گفت: هر شهرستان باید هویت و روایت گردشگری خود را پیدا کند و در کنار سایر شهرستان‌ها، بخشی از یک روایت بزرگ‌تر از سمنان باشد؛ روایتی از تاریخ، تمدن، آب، کویر، طبیعت، فرهنگ، روستا و جاده ابریشم.
انتهای پیام/
نظر شما